De Graf Zeppelin boven Zwolle

Oude foto

Een foto gevonden bij een vroeger vrij bekende Zwollenaar onder de naam Piet Kok. Hij was vooral bekend door de sportuitslagen die hij op zondag in de etalage van zijn sigarenwinkel aan de Oude Vismarkt hing.

De gemeente Zwolle kreeg deze foto op 11 januari 2002 toegestuurd door zijn kleinkind M.J.B. Roseboom.

Het Historisch Centrum Overijssel heeft de bijgaande informatie over deze historische gebeurtenis gevonden.

 

De Graf Zeppelin boven de Zwolse binnenstad

Nadat de Zwolse Courant al dagen tevoren over de mogelijke route van de Graf Zeppelin boven Nederland had bericht, verscheen op zondagmorgen 13 oktober 1929 om tien voor half negen het luchtschip boven Zwolle. Het was de vorige dag 12 oktober om kwart over elf ’s avond vertrokken uit het Duitse Friedrichshafen, met aan boord een journalist van de Zwolse Courant. Zijn verslag van de reis is paginagroot vier kolommen breed te lezen in de Zwolse Courant van maandag 14 oktober 1929.

Het vliegschema

Na een tocht over Delfzijl (6.52 uur), Groningen (7.15 uur), Meppel, Staphorst (8.10 uur), Zwolle (8.20 uur), Olst (8.35 uur), Deventer (8.38 uur), Apeldoorn met een ererondje en revérence boven Paleis het Loo (8.50 uur), Den Bosch (9.50 uur), Waalhaven, Dordrecht, Rotterdam, Delft, Den Haag, Scheveningen, Leiden, Sassenheim, Haarlem, Amsterdam (waar boven Schiphol een postzak werd uitgeworpen), Utrecht, Doorn, Nijmegen, Beek (12.50 uur) en een sprookjesachtige reis over de Rijn was de Graf Zeppelin om zeven uur ’s avonds weer terug in Friedrichshafen. De tocht boven Nederland had precies 6 uur en 10 minuten geduurd. De belangstelling op de grond was overweldigend. Overal dromden mensenmassa’s samen op pleinen en markten.

Ooggetuigenverslag in Zwolsche Courant

In de krant van 14 oktober 1929 is een ooggetuigenverslag opgenomen over de Graf Zeppelin boven Zwolle. Hieronder volgt de letterlijke tekst (in de oude spelling).

Zwolle "Graf Zeppelin"boven de stad In den vroegen Zondagmorgen

Het prachtige weer maakte het vroeg opstaan gisterochtend niet al te moeilijk en wie omstreeks zeven uur naar buiten wandelde zag zijn moeite beloond door een kostelijk uitzicht over de velden in morgennevels onder de blauwe lucht. De meeste stadgenooten verwachtten het luchtschip nog lang niet, ofschoon het vertrek op een vervroegd uur hen had kunnen waarschuwen. De verwachting dat het om negen uur zou komen, was gebaseerd op het eerst aangekondigde vertrek omstreeks half twaalf. Maar Zaterdagavond werd nog door den omroep bericht, dat het luchtschip om kwart voor elf was vertrokken en zoo kon het ook zooveel eerder hier zijn. Berichten omtrent den loop der reis belven uit en eerst omstreeks acht uur werd hier en daar verteld, dat de “Graf Zeppelin” te Steenwijk was gezien. Toen hoorden wij sinds eenigen tijd al waar wij stonden een ver verwijderd dof gebrom, dat uit het Noorden scheen te komen.

In zicht

Opeens wees iemand een blanke ronde vlek aan, als een wolkje met een kern, die zichtbaar werd boven de verre gebouwen en boomen, en weldra was er geen twijfel meer aan, het was het naderende luchtschip. Het bleek te komen uit de richting van Meppel en Zuidwaarts te koersen, werd grooter en duidelijker, totdat het eenigszins van richting veranderde en meer Westwaarts stevende. De scheepswand blonk helder in het zonlicht, de voorsteven schitterde als metaal, de gondels werden zichtbaar. In allerijl waarscuwden nu de uitkijkers hun thuisgebleven huisgenooten en grappige tooneeltjes speelden zich af op balcons en in tuinen, waar velen zich nu kwamen vertoonen in nachtgewaad, aangevuld met haastig aangetrokken jassen enz. Anderen vonden geen gelegenheid meer om zich te kleeden en bleven uit bed kijken als dit mogelijk was. Zoo kwam het, dat op de straten en buitenwegen weinig mensen bijeen waren, maar dat het luchtschip toch door iedereen is gezien. Het voer hoog, statig nader, naar het scheen op halve kracht. Tenminste was het motorgebrom niet sterk en de vaart betrekkelijk gering.

Boven Zwolle

Na zijn koers gewijzigde te hebben, is de “Graf Zeppelin” dwars over de stad gekomen, zeker op een paar honderd meter hoogte, van Oost naar West, over het Noordelijk deel, ongeveer boven de Thorbeckegracht langs. Het was toen ongeveer kwart na acht. Hij voer vrij ver Noordelijk langs de Peperbus, waar de vlag was uitgestoken, over de nieuwe stadswijk in het Westen [Schildersbuurt], iet ten Noorden daarvan, boog daarna weer om naar het Zuiden, werd boven het Engelsche werk gezien en voer zeer snel langs de IJssel, ver links van het torentje van Hasselt zuidwaarts. Het is een onvergetelijk gezicht geweest, zooals het gevaarte rustig en met kalme vaart voorbijging, blinkend grijs, de motorgondels en de kajuit met groote ramen. Het was niet mogelijk mensche op te merken. Wel werd beneden hangend de Duitsche handelsvlag zwart wit rood gezien en duidelijk was in roode letters de naam Graf Zeppelin te lezen, evenals in zwart de letters en het nummer van het luchtschip. Op het oogenblik, dat het passeerde, begonnen de locomotieven op het emplacement de begroeting met de stoomfluit, welke aan boord ook gehoord is, zooals men elders in dit nummer kan lezen. Overal zag men kijkers met foto-toestellen in de weer en menige mooie opname werd gemaakt. Zoo langzaam voer het grootsche luchtvaartuig, dat velen trachtten mee te loopen om het te zien verder gaan. Eenmaal over de Willemsvaart echter ontwikkelde het daelijk weer een groote snelheid, zoodat men het nog alleen kon zien verdwijnen aan den Zuidelijken hemel, waar het nog lang zichtbaar bleef. Natuurlijk was het luchtschip het gesprek van den heelen verderen dag. “Heb je hem gezien?” was de inleiding van elk gesprek en ieder had hem nog weer mooier gezien dan de vorige. Daarover echter is wel iedereen het eens, dat alles heeft meegewerkt om ons dezen Zondagmorgen iets onvergetelijks te doen zien.”

Archief

De Zwolse Courant wordt bewaard in het Historisch Centrum Overijssel. Het oudste exemplaar dateert uit 1791. Om de kranten tegen schade door raadplegen te beschermen, zijn ze op microfilm gezet. Iedereen kan gratis in het Historisch Centrum Overijssel de kranten op een speciale reader-printer lezen. Voor een fotokopie van een pagina wordt een kleine vergoeding gevraagd.