Onderzoek Open Universiteit: buurtbemiddeling vergroot gevoel van veiligheid

Onderzoek van de Open Universiteit naar de werking, impact en historie van buurtbemiddeling in Zwolle wijst uit dat deze methode een positief effect heeft op het veiligheidsgevoel van burgers. Buurtbemiddeling is bovendien een doeltreffende manier om burenruzies aan te pakken. In twee derde van de zaken leidt buurtbemiddeling tot een positief resultaat: conflicten worden opgelost. Vandaag werd het onderzoeksrapport  in ontvangst genomen door burgemeester Peter Snijders.

Hoogoplopende burenruzies

Een goede relatie met je buren is belangrijk. Dit gaat echter niet altijd vanzelf. Harde muziek, een walmende barbecue, een blaffende hond, rommel op straat of een boom op de erfgrens: kleine ergernissen tussen buren kunnen resulteren in hoogoplopende ruzies. Met alle gevolgen van dien waaronder een verminderd veiligheidsgevoel en inzet van politie, woningcorporaties en gemeenten. Om dit soort escalaties te voorkomen, maakt gemeente Zwolle al 25 jaar gebruik van buurtbemiddeling. Zwolle is – samen met Rotterdam – de eerste gemeente in Nederland waar deze methode werd ingevoerd.

aanbieding onderzoeksrapport 25 jaar buurtbemiddeling

Onderzoeker Frank Inklaar overhandigt het rapport aan burgemeester Peter Snijders. Foto: Leah Kreiter.

Conflictbemiddeling met inzet van bewoners

Peter Snijders: “Het was toen een heel nieuw fenomeen. Het startte hier als proefproject na een studiereis van Aleid Wolfsen, destijds griffier bij de rechtbank in Zwolle. Hij kwam in aanraking met een vorm van conflictbemiddeling met inzet van bewoners uit de wijken zelf in San Francisco en nam zich voor ‘dit juweeltje neem ik mee!’. Al gauw werd duidelijk dat het een effectieve methode was die goed werkte en problemen voorkwam. De kracht zit ‘m in het inzetten van ‘gewone’ bewoners in plaats van professionals, waardoor gesprekken meteen een andere lading krijgen en de drempel lager ligt. Wij zagen al dat het werkt, maar het is mooi dat het onderzoek nu bevestigt dat dit Zwolse initiatief op waarde geschat wordt en dat buurtbemiddeling bijdraagt aan een gevoel van veiligheid voor onze inwoners”.

Buurtbemiddeling in Nederland

Buurtbemiddeling is een methode om conflicten tussen buren op te lossen. Het is een vorm van burgerparticipatie waarbij getrainde bemiddelaars (vrijwilligers) ruziënde buren helpen het contact te herstellen, problemen bespreekbaar te maken en oplossingen te bedenken voor hun conflict. Buurtbemiddeling is na de start in Zwolle en Rotterdam op dit moment in 301 gemeenten in Nederland beschikbaar.

“Deze alternatieve manier van conflictbeslechting heeft meerwaarde voor de samenleving. Vergroting van zelfredzaamheid, beroep op eigen verantwoordelijkheid en het ontlasten van professionele diensten: buurtbemiddeling biedt drie keer winst ten opzichte van een relatief lage investering” aldus prof. dr. Emile Kolthoff, onderzoeker aan de Open Universiteit. Wel merkt hij op dat de (psychosociale) problematiek waar de bemiddelaars mee te maken krijgen steeds ingewikkelder wordt en de mogelijkheden tot doorverwijzing beperkt zijn.

Bewoners zijn er blij mee “De bemiddelaars zijn deskundig met oog voor de menselijke kant. Zij weten het gesprek goed te leiden naar de punten waar het om gaat.” “Zelf hadden we nooit zo’n gesprek kunnen voeren. Het is erg goed gegaan, dank jullie wel” “Op deze manier kon een hoop onbegrip en mogelijke ellende voorkomen worden”

Marianne Grooten, coördinator Buurtbemiddeling Travers Welzijn: “Onze vrijwilligers beginnen vaak met het bieden van een luisterend oor, dat kan al veel kou uit de lucht halen. Daarna gaan we aan de slag om de onderlinge communicatie te herstellen. Ons doel is het wederzijdse begrip te bevorderen en de onderlinge communicatie te herstellen. Dit lukt vaak al na een paar gesprekken. Landelijk wordt twee derde van de behandelde zaken dankzij buurtbemiddeling met een positief resultaat afgerond”.

Onderzoek

Volgens de website van het Centrum voor Criminaliteitspreventie en Veiligheid (CCV) zegt 3 op de 10 Nederlanders dat overlast door buurtbewoners wel eens in hun buurt voorkomt. Dit vormde de aanleiding voor dr. Frank Inklaar en prof. dr. Emile Kolthoff van de Open Universiteit om samen met Imke Smulders, onderzoeker bij het Expertisecentrum Veiligheid van Avans Hogeschool een onderzoek te starten naar de geschiedenis en de effecten van buurtbemiddeling binnen het onderzoeksprogramma ‘De Veilige Stad’. Dr. Frank Inklaar: “Buurtbemiddeling is vernieuwend als alternatief voor traditionele interventies en richt zich op een open (buurt) samenleving en het leggen van verbindingen tussen buren en hun omgeving. In dit onderzoek is het fenomeen zowel vanuit een historische als vanuit een criminologische en beleidsinvalshoek benaderd.”

Het hele onderzoek is te lezen op de website van de Open Universiteit en op traverswelzijn.nl/buurtbemiddeling.