Zwolle Gezonde Stad: dé essentiële bouwstenen om samen in beweging te komen

De integrale aanpak Zwolle Gezonde Stad bleek succesvol in het terugdringen van gezondheidsverschillen. Maar wat zijn nu dé essentiële bouwstenen die bijdroegen aan dit succes, volgens betrokken professionals? Windesheimonderzoeker bij het lectoraat Gezonde Samenleving, Lisa Wilderink deed hiernaar onderzoek. 

In 2010 werd Zwolle de allereerste gemeente die de ‘Jongeren Op Gezond Gewicht (JOGG)’-aanpak implementeerde. Deze lokale aanpak, genaamd Zwolle Gezonde Stad, richtte zich op het terugdringen van overgewicht en obesitas onder jongeren in de twee Zwolse wijken met de allerlaagste sociaal-economische status.

Ondanks het aantoonbare succes van Zwolle Gezonde Stad bleek het lastig om precies te benoemen wat nu precies heeft bijgedragen aan het succes. Kortom, om die kernelementen – de zogenaamde cruciale sleutelfactoren – eruit te destilleren waarop men verder kan bouwen en die ook als bouwstenen kunnen dienen voor andere gemeentes en instanties die de gezondheidsverschillen (nog) beter willen aanpakken. Het lectoraat Gezonde Samenleving van hogeschool Windesheim deed hier onderzoek naar en onderzoeker-promovendus Lisa Wilderink identificeerde negen kernelementen die volgens de betrokken professionals bijdroegen aan het succes van Zwolle Gezonde Stad:

Samenwerken met een gevarieerde groep lokale organisaties 
Er moet sprake zijn van een ‘coalition of the willing’ waarin allerlei organisatie samenwerken aan een gemeenschappelijk doel, ondanks verschillende missies, taken en werkwijzen.

Draagvlak op elk niveau: strategisch, tactisch en operationeel 
Van een breed politiek-bestuurlijk draagvlak binnen de gemeente, zodat samenwerking tussen portefeuilles mogelijk is, tot een win-winprincipe dat het draagvlak verhoogt: niet alleen moet de betrokkenheid voor Zwolle Gezonde Stad iets opleveren, maar ook voor de organisatie zelf.

Communicatie en coördinatie 
Communicatie en coördinatie is key, zowel tussen alle instellingen als in organisaties zelf op strategisch, tactisch en operationeel niveau, zodat je het thema gezondheidsbevordering blijft agenderen en het geen bijzaak wordt.

Samenwerken met private organisaties 
Dit kan de vorm aannemen van (financiële) middelen, kennis of daadkracht. Denk bijvoorbeeld aan iets waarvoor specifieke kennis nodig is, zoals de interactieve Zwolse Sutu-voetbalmuren.

Samenwerken met bewoners uit de aandachtswijken 
Niet alleen voor, maar sámen met de doelgroep: bewoners moeten vanaf de start en tijdens het gehele proces mee kunnen denken: van visie- en planvorming tot uitvoering, evaluatie en doorontwikkeling. Dit verhoogt hun betrokkenheid en betrokkenheid is een sleutel tot succes.

Profileren van de aanpak 
Denk bijvoorbeeld aan het onder de aandacht brengen van alle succesverhalen. Deze zorgen ervoor dat ook andere organisaties willen deelnemen aan de aanpak én het netwerk.

Meebewegen met en gebruikmaken van mogelijkheden en kansen 
Aansluiten bij dat wat er al is, is kenmerkend voor de aanpak, zoals het voortbouwen op de al bestaande kleinere netwerken, reguliere activiteiten van organisaties en nationale initiatieven.

Borgen van de aanpak in beleid en processen van organisaties 
Zo’n borging kan het beste plaatsvinden door de overgang van een tijdelijk programma naar een meer organische ‘beweging’, waarin diverse organisaties aan een gemeenschappelijk doel werken: een netwerk van organisaties waarin men gebruikmaakt van elkaars expertise.

Doorlopend monitoren van proces en effect, en acties verbinden aan de bevindingen
Het aantonen van effect en succes draagt positief bij aan de betrokkenheid van organisaties. Onderzoekers van hogeschool Windesheim maken zo bijvoorbeeld do's-and-don'ts inzichtelijk.

Lees meer over het onderzoek in het Tijdschrift voor Gezondheidswetenschappen 

Is uw interesse gewekt en wilt u meer informatie ontvangen over Zwolle Gezonde Stad? Of wilt u als (lokale) organisatie een bijdrage leveren? Neem dan contact op met Jacquelien Nijboer, coördinator van Zwolle Gezonde Stad, via: Zwollegezondestad@ggdijsselland.nl