Samen (wonen): Meer begrip voor psychisch kwetsbare inwoners in de buurt

15 mei 2024
Nieuwsbrief sociaal domein

Wat betekent het om naast een buurvrouw of buurman te wonen die 's nachts schreeuwt op het balkon, of als er een scootmobiel voor de ingang staat, of afval naast de containers? Ga je het gesprek aan? Zo ja, hoe dan? Ben je ergens bang voor? Waar is die angst op gebaseerd? Het project Samen (wonen) in Dieze-Oost brengt inwoners met én zonder psychische kwetsbaarheid bij elkaar. Het doel: elkaar beter begrijpen. Samen (wonen) is het eerste praktijkprojecten van de Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag IJsselland.

In Nederland wonen mensen met een psychiatrische aandoening steeds vaker gewoon thuis, in plaats van in een GGZ-instelling. Ook in Zwolle is dit het geval. Dit gaat niet altijd vanzelf goed. Het is niet altijd eenvoudig om grip te krijgen op ernstig psychiatrische aandoeningen bij inwoners. Een grote groep mensen is niet in beeld of lastig te bereiken. In januari startte het project Samen (wonen) in de Zwolse wijk Dieze-Oost. Dit project onderzoekt wat nodig is om psychisch kwetsbare bewoners goed te laten landen in hun woonomgeving. Daarvoor is een goede verbinding tussen inwoners en zorg-, woon-, veiligheids- en welzijnspartijen nodig. En nog belangrijker: wederzijds begrip van inwoners voor elkaar. 

‘Het mag schuren. Heel vaak denken we vanuit zorg en angsten. Zo zitten we in elkaar.’

Merel van Mansom

‘We willen graag dat iedereen een plekje heeft in de buurt. Ook de mensen die psychisch kwetsbaar zijn’, zo vertelt Merel van Mansom, onderzoeker en projectcoördinator van Samen (wonen) in Dieze-Oost. ‘Dat is niet makkelijk, als er personen zijn die overlast veroorzaken of als bedreigend worden ervaren.’  

Geen praatgroepjes, maar creatief met elkaar  

‘We gaan om de tafel met de personen om wie het gaat. Personen die kwetsbaar zijn, buren, naasten en mantelzorgers. Dat worden geen praatgroepjes, maar we gaan echt met elkaar creatief aan de slag. Hoe, dat weten we nog niet. Dat laten we juist sturen door de buurt. Door samen te doen creëer je een gevoel van verbondenheid. Dat gevoel van verbondenheid willen we gaandeweg vertalen naar een gesprek. Wat ondervind je voor problemen? Hoe wil je dat opgelost hebben? Wie wil je graag spreken?’ 

‘Dat is spannend. Maar dat is de bedoeling. Het mag schuren. Er gaan pijnlijke dingen gedeeld worden. En dat is oké.’ Merel noemt voorbeelden: ‘Mensen die zich geïntimideerd voelen, zorg die misgelopen is, mensen die zich onbegrepen voelen... Heel vaak denken we vanuit zorg en angsten. En dan hebben we ook nog te maken met vooroordelen en stigma. Dat is heel normaal, zo zitten we in elkaar.’ 

‘We hopen heel veel kennis uit dit project te halen. Voor Nederland en de toekomst.’

Merel van Mansom

‘Al de kleine groepjes brengen we uiteindelijk samen in een grote bijeenkomst: de brede leerwerkgroepbijeenkomsten. Mensen uit de wijk zelf, plus mensen van de professionele partijen. Het samenbrengen van al die perspectieven, dát is de kracht van dit project. De eerste leerwerkgroepbijeenkomst is op 23 mei. Vanaf die datum zullen de bijeenkomsten elke maand georganiseerd worden. We starten telkens met een gezamenlijke lunch.’ 

Versterken, verbinden en verduurzamen 

Project Samen (wonen) is een samenwerking van Travers, RIWB, herstelteam Focus, DeltaWonen, de gemeente Zwolle en Windesheim. 

‘Het woord 'project’ past eigenlijk niet goed,’ vindt Merel van Mansom. ‘Want we bouwen voort op wat al bestaat en gebruiken de expertise en ervaring van partijen in de wijk. Bijvoorbeeld het herstelteam van Focus. Zij zetten zich in voor de meest psychisch kwetsbaren. Het team heeft heel veel kennis van wat er gebeurt en wat nodig is. Tegelijkertijd werkt het Lekker Wonen-team juist met het perspectief van de omgeving. Zij weten wat de bewoners nodig hebben. Wat dit project zo waardevol maakt, is dat we al die expertises, kennis en perspectieven bij elkaar brengen. Wat er is willen we versterken en verduurzamen.’ 

Contact maken met theater 

Om de aandacht in de wijk te trekken, zong theatermaker Maarten Van Veen op 9 januari liedjes op straat. Op 18 januari was de startbijeenkomst in het Wresinski-theater in Dieze-Oost. Daar kwamen bewoners en wijkwerkers bijeen om te kijken en te praten over de theatervoorstelling Golven zo hoog. Deze voorstelling laat kijkers nadenken over psychische kwetsbaarheid en herstel. De voorstelling geeft houvast voor wie met klachten worstelt en doorbreekt tegelijkertijd de stigma’s rond psychische problemen.De voorstelling markeerde de start van het traject, omdat er ruimte kwam om ook je eigen verhaal te delen. Tijdens deze bijeenkomst werden de eerste contacten gelegd met zorgzame buren, personen met een psychische kwetsbaarheid en professionals werkzaam in de buurt. In april en meistarten de eerste bijeenkomsten.  

Kennis voor heel Nederland 

‘Dit lijkt een heel klein projectje in een hele specifieke context. Toch kunnen we hier veel uit leren voor de bredere context. Zwolle is een stedelijk gebied waar mensen dicht op elkaar wonen en waar zorginstanties zich relatief dicht bij de inwoners bevinden.’  

Daarom start nu een soortgelijk project in Hardenberg. ‘Hardenberg ligt juist in een plattelandsgebied dat wordt gekenmerkt door veel kleine kernen. Inwoners wonen verder van elkaar af en ook ondersteunende organisaties zitten verder weg. Dit praktijkproject valt ook binnen de Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag IJsselland. Door deze twee projecten met elkaar te vergelijken, leren we over de verschillen tussen stad- en plattelandsgebieden.’ De projecten duren twee jaar en zijn beide onderdeel van de Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag IJsselland. ‘Elementen in dit project laten zich vertalen naar andere steden. We hopen er heel veel kennis uit te halen. Voor een toekomstbestendig Nederland waar er door een groeiende vraag naar ‘zorg’ meer en gemakkelijker naar onze naaste buren wordt omgekeken die het wat moeilijker hebben.’ 

Meedoen? 

Is jouw zorg-, woon- of welzijnsorganisatie actief in de wijk Dieze-Oost en zou je graag deel uit willen maken van de leerwerkgroepbijeenkomst van het project Samen(wonen) in Dieze-Oost die starten vanaf mei? Neem contact op met Merel van Mansom (m.a.van.mansom@windesheim.nl). 

Over de Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag IJsselland

Project Samen (wonen) is het eerste praktijkproject van de Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag: een samenwerkingsverband tussen verschillende partijen in de regio IJsselland. De Kenniswerkplaats wil toewerken naar een samenleving waarin mensen met begrepen en onbegrepen gedrag 'mogen zijn'. Door kennis en ervaring uit te wisselen, en te werken aan oplossingen in de praktijk.  

De organisaties die met elkaar samenwerken binnen de Kenniswerkplaats zijn: GGD IJsselland, Hogeschool Windesheim, RIBW, Stichting Focus, gemeente Zwolle, gemeente Zwartewaterland, Travers Welzijn, Tactus Verslavingszorg, Zilveren Kruis, Leger des Heils, deltaWonen en Dimence Groep. 

Lees meer over de Kenniswerkplaats Onbegrepen Gedrag IJsselland op de websiteexterne-link-icoon.

logo kenniswerkplaats ijsselland