Hoogstraat 88 in Kamperpoort

De eerste stadsuitbreidingen van Zwolle buiten de vestingwerken vonden plaats langs de oorspronkelijke uitvalswegen. Op zeventiende-eeuwse kaarten staat langs deze wegen al bebouwing aangegeven. Deze wegen waren er naar het noorden, oosten en westen, zoals de huidige Thomas a Kempisstraat. Eén van deze wegen is de huidige Hoogstraat in de wijk Kamperpoort.

Agrarisch

Het gebied van de Kamperpoort als “voorstad” lag buiten de stadsmuren en behoorde juridisch tot de stad. Als open “voorstad gebied ”was de verwevenheid met het omliggende platteland van oudsher groot. Dat was zichtbaar in de sterk agrarische functie van het gebied. Ook grensde het gebied aan het Zwarte Water. Door de gunstige ligging was het gebied al in de middeleeuwen een populaire vestigingsplaats voor kleine neringdoenden boeren, tuinders en arbeiders.

Weg naar Kampen

De belangrijke verbindingsweg vormde de nog steeds bestaande Hoogstraat. Deze ligt in het verlengde van de binnen de stadsmuren gelegen Kamperstraat. Samen vormden ze de verbinding van Zwolle met Kampen. In de zestiende eeuw werd deze oude landweg al vermeld als “Den Dyck”. Latere benamingen van deze landweg waren “Voorstersteenstraat” (naar kasteel Voorst bij Westenholte) en Hoogstraat. De naamgeving van “Dyck” verwijst waarschijnlijk naar de oorspronkelijke gesteldheid van het relatief laag gelegen en natte terrein dat werd doorsneden door een wat hoger gelegen zandrug (den Dyck) waarnaar ook de latere naam de Hoogstraat een verwijzing vormt. De oudst bekende vermelding van de Hoogstraat komt uit 1639.

Industrie

In de negentiende eeuw maakte Kamperpoortgebied een krachtige ontwikkeling door. Naast kleinschalige bedrijvigheid vestigde zich er ook grotere industrie als linoleumfabriek De Vogel van Calcar (VOCA), biscuitfabriek E. Helder & Co. en later zeepfabriek De Fenix. Veel arbeiders waren in de wijk woonachtig. Vanaf het begin van de negentiende eeuw werd de directe omgeving van de Hoogstraat steeds dichter bebouwd. Er ontstonden armoedige straatjes als De Mussenhage en Het Achterom. Op het in 1832 vervaardigde Kadastrale Minuutplan van Zwolle is te zien dat de Hoogstraat grotendeels is bebouwd.

Hoogstraat 88

Aan de huidige Hoogstraat vindt men naast recente nieuwbouw nog oorspronkelijke woon- en winkelpanden. Een voormalig arbeidershuisje is Hoogstraat 88, een gemeentelijk monument. Het kleinste huisje in de Kamperpoort heeft een gevelsteen uit 1843 die naar het bouwjaar verwijst. Het pand is een goed bewaard gebleven voorbeeld van de oudere, verdiepingloze bebouwing langs de uitvalsweg richting Kampen. In de loop van de tijd woonden er onder meer een schoenmaker, een kuiper en een barbier. Sinds 2003 is hier het Buurtmuseum Kamperpoort gevestigd waar veel is terug te vinden over het verleden van de Kamperpoort. Dankzij Jacob Donze, oprichter en directeur van het museum, wordt de geschiedenis van deze levendige volkswijk, waar het leven eenvoudig maar hecht was, goed bewaard.

Afbeeldingen

• Afb. 1. Hoogstraat 88 in 1776 en heden (Buurtmuseum Kamperpoort)
• Afb. 2. De Hoogstraat zoals afgebeeld op een uitsnede uit de oudste plattegrond van Zwolle door Jacob van Deventer (ca. 1560). (Collectie Overijssel)