Onzichtbaar Zwolle

  • Vondst van de Maand: Profaan insigne van een ruiter

    De komende maanden staat het Erfgoedlab in ANNO Stadsmuseum Zwolle in het teken van pelgrimstochten, vroeger en nu. In de late middeleeuwen was het ondernemen van een bedevaartstocht zeer populair. Mensen maakten deze reizen voor hun zielenheil, ter vergeving van zonden, als smeekbede of dankbetuiging bij ziekte en tegenslag, maar soms ook als opgelegde straf. Tegenwoordig volgen veel mensen dezelfde routes als de middeleeuwse pelgrims, maar dan voor bezinning, natuurbeleving en de ontmoeting met medewandelaars.

    Detail uit De zeven werken van barmhartigheid, Meester van Almaar, 1504 (Rijksmuseum Amsterdam)
  • De Zeven Provinciën

    Op de hoek van de Harm Smeengekade, voor 1938 Beestenmarkt genoemd, en de Hoogstraat staat een monumentaal pand. Op de gevel staat ‘Logement de Zeven Provinciën.’ Wat is dit voor bijzonder monument? Het gebouw staat op de hoek van de oudsher belangrijke Voerstersteinstrate zoals de Hoogstraat vroeger genoemd werd. Dit was de belangrijke weg naar Voorst en verder naar Kampen.

    Aan de rechterzijde is Marechausseekazerne aan het begin van de twintigste eeuw zichtbaar. De afbeelding toont de begrafenisstoet van een marechausseemedewerker.
  • Kleur geeft Zwolle karakter

    Kleur bepaalt voor een groot deel hoe een stad eruitziet. Dat geldt ook voor Zwolle. Kleur kan zorgen voor een rustig en samenhangend straatbeeld. Maar het kan er ook voor zorgen dat een gebouw juist extra opvalt. Bij nieuwe gebouwen zie je vaak vooral de kleur van het bouwmateriaal. Denk aan baksteen, beton of hout. Bij historische gebouwen was dat anders. Daar speelde verf vaak een belangrijke rol. Natuursteen was vroeger bijvoorbeeld duur. Daarom werd soms een gevel gepleisterd en geschilderd in een kleur die op natuursteen leek. Zo kreeg een gebouw toch een rijke uitstraling.

    Stationsweg 9: historische kleurmetamorfose (Erfgoed gemeente Zwolle)
  • Vondst van de Maand: Een scherf van faïence brune aardewerk

    Bij archeologisch onderzoek dat in de jaren negentig van de vorige eeuw op ’t Eiland is uitgevoerd, is in een ophogingslaag een bijzondere scherf aangetroffen. Het betreft een fragment van een grof vervaardigde schaal van roodbakkend aardewerk. Dit materiaal wordt zelden in Nederland gevonden. De schaal is oorspronkelijk afkomstig uit Frankrijk, uit de regio Rouen, en behoort tot het keukengoed. Je komt het aardewerk onder de naam faïence brune of cul noir tegen.

    Voorzijde en achterzijde van de scherf van faïence brune gevonden op ’t Eiland. (Erfgoed gemeente Zwolle)
  • De handtekening van een steenhouwer

    Omstreeks het jaar 1000 werd het mogelijk om met grotere schepen de rivieren te bevaren. Dit bracht de handel in tufsteen, rode zandsteen en trachiet uit de Eifel via de Rijn en IJssel op gang. Vanaf die tijd werd natuursteen als bouwmateriaal aan belangrijke gebouwen, veelal kerken, toegepast.

    Timpaan van rode Bremer zandsteen in de Grote Kerk (Erfgoed gemeente Zwolle)
  • Vondst van de Maand: Een bijzondere smederij bij kasteel Voorst te Westenholte

    In 2024 vond aan de Stinsweg in Westenholte een archeologisch onderzoek plaats. Daar werd onderzoek gedaan naar voorgangers van het nabij gelegen middeleeuwse kasteel Voorst en het dorp dat daarbij gelegen moet hebben. Tijdens de opgraving werd een in elkaar gestorte smeedoven aangetroffen die op basis van koolstofdatering en de vondsten er omheen in de periode van 1046-1160 n. Chr. dateert. Het bleek niet om een agrarische veldoven te gaan, maar om een professionele smederij.

    Het opgraven van de ingestorte oven bij een opgraving op het Stinshof in 2024. (Erfgoed gemeente Zwolle)
  • De Emmaschool en het tuindorp principe

    De Koningin Emmaschool staat aan de Jacob Catsstraat in Wipstrik. De school is vernoemd naar Emma Koningin-regentes der Nederlanden van 1890-1889. Het is een ontwerp uit 1929-1930 van architectenbureau Meijerink uit Zwolle.

    Koningin Emmaschool in de originele staat. (Collectie NAi)
  • Grote Markt 18a - Het Catechisatielokaal

    Het architectenbureau W. & F.C. Koch is verantwoordelijk voor het ontwerp van tal van gebouwen in Zwolle. Zo zijn onder meer Groot Wezenland 30-41 (1880), Eigenhaardstraat 12-46 / Assendorperstraat 41-43 (1893-1894) en Ter Pelkwijkstraat 1-3-5 (1898) ontwerpen van W. & F.C. Koch. Frederik Christiaan Koch is vooral bekend geworden als ontwerper van de synagoge (1897) in de Samuel Hirschstraat. Zijn oudere broer Willem Koch was van 1864 tot zijn pensionering in 1894 stadsarchitect in Kampen

    De gesloopte voorganger. Winkel met op de voorgevel ‘manufacturen’. (Collectie Overijssel, collectie Deutmann)
  • Vondst van de maand: Christus in het voorgeborchte

    In 2018 werd bij archeologisch onderzoek aan de Blijmarkt een beerput aangetroffen. Bij het doorzoeken van de inhoud van de beerput kwamen zestien fragmenten van beelden tevoorschijn. Alle fragmenten zijn gemaakt van zogenaamde pijpaarde, een fijne, witbakkende klei die zijn naam eraan dankt dat men hier vroeger ook tabakspijpen van maakte.

    Foto van de gevonden tableaufragmenten.
  • Vondst van de Maand: Frans mosterdpotje van Maille

    Wie tegenwoordig Franse mosterd of augurkjes in het zuur in de supermarkt wil kopen, komt al snel uit bij de producten van het merk Maille. Het merk maakt inmiddels deel uit van levensmiddelenproducent Unilever, maar vindt zijn oorsprong in 1720 in Parijs. De Vondst van de Maand is een mosterdpotje, dat op basis van de tekst op het potje, kan worden gedateerd in de periode 1837 tot 1901.

    Mosterdpotje van Maille met een datering 1837-1901 (la Reine d’Angleterre) (Erfgoed gemeente Zwolle)