Vondst van de Maand: Profaan insigne van een ruiter
De komende maanden staat het Erfgoedlab in ANNO Stadsmuseum Zwolle in het teken van pelgrimstochten, vroeger en nu. In de late middeleeuwen was het ondernemen van een bedevaartstocht zeer populair. Mensen maakten deze reizen voor hun zielenheil, ter vergeving van zonden, als smeekbede of dankbetuiging bij ziekte en tegenslag, maar soms ook als opgelegde straf. Tegenwoordig volgen veel mensen dezelfde routes als de middeleeuwse pelgrims, maar dan voor bezinning, natuurbeleving en de ontmoeting met medewandelaars.
Pelgrimsinsignes
Aanleiding voor deze expositie vormen de vele, voornamelijk religieuze, pelgrimsinsignes die bij archeologisch onderzoek in de Zwolse bodem zijn aangetroffen. Pelgrims konden als bewijs van hun reis en bezoek aan een bedevaartsoord een insigne aanschaffen. Deze goedkope insignes, vervaardigd uit een tin-loodlegering, waren herkenbaar aan hun afbeelding en verwezen naar de bezochte bedevaartplaats. De insignes werden goed zichtbaar op een muts, mantel of ander kledingstuk gespeld.
Profane insignes
Naast religieuze insignes worden bij archeologisch onderzoek ook draagtekens met profane voorstellingen aangetroffen. Op deze insignes zijn onder meer alledaagse gebruiksvoorwerpen, (fabel)dieren, erotische voorstellingen en heraldische motieven afgebeeld. Zij konden verschillende betekenissen en functies hebben, zoals het uitdragen van moraliserende boodschappen, het symboliseren van liefde en vruchtbaarheid, het tonen van status of het bieden van bescherming.
De ruiter
In de archeologische collectie van de gemeente Zwolle bevinden zich twee insignes met een voorstelling van een gewapende ruiter of ridder met geheven zwaard en schild. Op de Zwolse ruiterinsignes is geen heraldiek zichtbaar die kan worden verbonden aan een bekend adellijk geslacht. Mogelijk werden dit soort insignes gedragen door aanhangers van een landheer tijdens toernooien, feesten of andere festiviteiten.
Kom kijken!
De Vondst van de Maand is te zien in het Erfgoedlab van ANNO Stadsmuseum Zwolle. Kijk voor de actuele openingstijden op de website van ANNO: www.anno.nl(externe link).
Afbeeldingen
- Afb. 1 a en b. Profaan insignes van een ruiter, 1375 – 1425 (Erfgoed gemeente Zwolle)
- Afb 2. Detail uit De zeven werken van barmhartigheid, Meester van Almaar, 1504 (Rijksmuseum Amsterdam)
