Kenmerkende portiekflats aan de Meppelerstraatweg

Kenmerkende portiekflats aan de Meppelerstraatweg

De periode na de Tweede Wereldoorlog kenmerkt zich door een uitgesproken optimisme en ambitie. Ook waren er problemen. Er was een groot tekort aan woningen. Veel huizen waren beschadigd door de oorlog, de woningen in de binnenstad waren vaak slecht en het aantal inwoners groeide snel. De woningnood was zo groot dat men sprak van ‘volksvijand nummer 1’. Om die vijand te bestrijden werden met grote voortvarendheid nieuwe woonwijken gebouwd. Dit leidde tot de bouw van veel bedrijfsgebouwen, scholen, kerken, bruggen en woningen, vaak in een nieuwe en geheel eigen stedenbouwkundige opzet.

Uitbreidingsplan Nieuwe Vecht

De rijksoverheid bepaalde hoeveel woningen elke gemeente mocht bouwen. Hiervoor had een gemeente een uitbreidingsplan nodig. In 1951 stelde de gemeenteraad van Zwolle het uitbreidingsplan Nieuwe Vecht vast. Dit plan werd gemaakt door de bekende architect en stedenbouwkundige W.M. Dudok. Het plan bestond uit woningblokken langs de Meppelerstraatweg en een bedrijventerrein aan de Nieuwe Vechtzijde. Het gebied ligt ten zuidoosten van de Meppelerstraatweg. Door de vele bomen en de parkachtige opzet rond de woonblokken met portiekwoningen heeft het gebied de uitstraling van een parkway.

Piet Lankhorst

In opdracht van Woningstichting Volkswelzijn ontwierp architect Petrus Antonius (Piet) Lankhorst (1906-1972) elf bouwblokken met portieketagewoningen. Piet Lankhorst kwam uit een Zwolse architectenfamilie. Zijn vader, Antony Alexander Lankhorst, was de architect van de Sint Jozef / Sint Michaelschool op het Aa-plein die inmiddels is gesloopt. Zijn zoon Ton Lankhorst ontwierp onder andere de Visserswoningen in de Aa-landen. Uit het uitgebreide oeuvre van Piet Lankhorst zijn boerderij De Mars en het Thomas a Kempis Lyceum voorbeelden van andere architectonische hoogstandjes.

Bijzondere architectonische details

In 1953 kreeg men een bouwvergunning voor de woonblokken met in totaal 264 portiekwoningen. De portieketagewoningen staan in elf stroken in een ruime groene opzet. Dit is een van de eerste vormen van strokenverkaveling in Zwolle. De gebouwen zijn ontworpen in shake-hands architectuur. Hierbij werden traditionele materialen en vormen zoals baksteen gecombineerd met moderne materialen en constructiemethoden zoals beton. De woningen hebben bijzondere architectonische details zoals betonnen pergola’s voor de ingangen, hoog doorgestoken vensterpartijen met betonnen omlijstingen van de trappenhuizen en balkons met fraai gedecoreerde betonnen borstwerkingen aan de kopse kant. Aan de achterkant vallen de breed opgezette balkons op. De etagewoningen bestaan uit drie bouwlagen met de ontsluiting en de bergingen op de begane grond. Het dwars geplaatste blok etagewoningen op de hoek Meppelerstraatweg - Lombokstraat heeft vier bouwlagen. 

Gemeentelijk monument

De portieketagewoningen zijn nog grotendeels in de oorspronkelijke staat. Het ontwerp van de architect en het stedenbouwkundig ontwerp zijn nog goed te herkennen. Het complex is een belangrijk en vroeg Zwols voorbeeld van naoorlogse woningbouw in stroken, geplaatst in een groene omgeving. De gebouwen zijn een goed voorbeeld van het werk van de Zwolse architect P.A. Lankhorst in shake-hands architectuur. Daarom heeft de gemeente Zwolle de woningen in 2025 aangewezen als gemeentelijk monument.

Afbeeldingen

• Afb. 1. Uitsnede Uitbreidingsplan ‘Nieuwe Vecht’ door W.M. Dudok. (Collectie Overijssel)
• Afb. 2. Meppelerstraatweg in de periode na de bouw van de portieketagewoningen. Goed zichtbaar zijn de vensterpartijen met betonnen omlijstingen van de trappenhuizen met daarvoor de betonnen pergola’s. (Collectie Overijssel, collectie Henneke)
• Afb. 3. Beeld van de woningen in de groene buitenruimte. (Hans Westerink)