Netcongestie
Het elektriciteitsnet in Nederland zit op veel plekken vol. Dat noemen we netcongestie. Ook in Zwolle merken we dit steeds vaker. We gebruiken met elkaar steeds meer elektriciteit. Bijvoorbeeld voor nieuwe woningen, warmtepompen, elektrische auto’s en groei van bedrijven. Het elektriciteitsnet kan deze groei nu niet altijd aan en kan niet overal tegelijk worden uitgebreid. Daarom heeft de Autoriteit Consument & Markt (ACM) nieuwe, landelijke prioriteringsregels vastgesteld voor de verdeling van elektriciteit.
Wat verandert er?
Volgens deze nieuwe regels zijn alle nieuwe aanvragen voor een nieuwe of zwaardere aansluiting per 1 juli 2026 op één gezamenlijke wachtlijst gekomen. Dit geldt voor iedereen: inwoners, ondernemers en bouwprojecten.
Wat betekent dit voor jou?
Inwoner
Wil je je huis verduurzamen? Bijvoorbeeld met een warmtepomp of laadpaal?
- Mogelijk heb je hiervoor een zwaardere aansluiting op het elektriciteitsnet nodig. Het kan langer duren voordat je aan de beurt bent.
- Heb je geen zwaardere aansluiting nodig? Dan verandert er niets en kan je verder met je plannen.
Ondernemer
Wil je uitbreiden of elektrificeren?
- Je krijgt mogelijk te maken met wachttijd.
- Uitbreiding of verduurzaming kan vertragen.
- Zekerheid vooraf neemt af.
Wie krijgt voorrang?
Omdat er te weinig ruimte is op het elektriciteitsnet, wordt landelijk bepaald wie eerst gebruik mag maken van het net.
Projecten(externe link) met een maatschappelijk belang krijgen voorrang:
- Categorie 1: Congestieverzachters (projecten die ruimte maken op het net, zoals grootschalige energieopslag en batterijen)
- Categorie 2: Veiligheid Essentiële voorzieningen (zoals zorg, hulpdiensten en waterbeheer)
- Categorie 3: Basisbehoeften Basisvoorzieningen (zoals woningbouw, onderwijs en warmtevoorziening)
Andere aanvragen komen daarna aan de beurt en staan daarom langer op de wachtlijst.
Wat betekent dit voor Zwolle?
Dit heeft gevolgen voor ontwikkelingen in de stad:
- Woningbouw en verduurzaming kunnen vertraging oplopen.
- Ondernemers krijgen minder zekerheid bij uitbreiding.
- Ook inwoners kunnen langer moeten wachten op een aansluiting.
- Projecten kunnen later starten of tijdelijk stilvallen.
Niet alles kan tegelijk. Dat vraagt om keuzes.
Wat doet de gemeente?
Gemeente Zwolle heeft in beeld gebracht voor welke projecten capaciteit nodig is. Dit is gedaan op basis van een afwegingskader. De criteria waarop projecten gewogen worden staat op Beleidsregels Prioritering aanvraag netaansluiting bouwprojecten gemeente Zwolle 2026(externe link).
Het college heeft de definitieve volgordelijst op 28 september 2026 vastgesteld. Voor deze projecten vragen we vanaf 1 oktober 2026 capaciteit aan bij netbeheerder Enexis.
De netbeheerder verdeelt de capaciteit op basis van landelijke regels van de Autoriteit Consument & Markt (ACM).
Belangrijk om te weten:
- De regels voor maatschappelijk prioriteren worden landelijk bepaald door ACM.
- De netbeheerder verdeelt de capaciteit op basis deze regels en de volgorde van aanvragen.
- De gemeente draagt projecten aan en onderbouwt deze, maar beslist niet over de uiteindelijke toewijzing.
Veelgestelde vragen
Wat is netcongestie?
Netcongestie betekent dat het elektriciteitsnet op sommige momenten vol zit.
Dat gebeurt vooral op piekmomenten: als veel mensen tegelijk stroom gebruiken of juist terugleveren, bijvoorbeeld met zonnepanelen.
We gebruiken steeds meer elektriciteit, voor koken, verwarmen en elektrisch rijden. En we doen dat vaak op dezelfde momenten. Ook leveren we op zonnige momenten tegelijk veel stroom terug. Daardoor ontstaan pieken die het net niet altijd aankan.
Dit kan leiden tot:
- Wachttijden voor nieuwe of zwaardere aansluitingen
- Beperkingen in gebruik
- Vertraging van projecten voor woningbouw, voorzieningen, warmtenetten en laadpalen
- Minder zekerheid voor ondernemers bij uitbreiding of verduurzaming
Is dit alleen een probleem in Zwolle?
Nee, netcongestie is een probleem in heel Nederland. Ook in Zwolle merken we nu de gevolgen.
Waarom gebeurt dit nu?
De vraag naar stroom groeit snel door en we gebruiken vaak tegelijkertijd stroom:
- Woningbouw
- Verduurzaming (zoals warmtepompen)
- Elektrisch vervoer
- Groei van bedrijven
Het elektriciteitsnet groeit minder snel mee. De netbeheerders werken de komende jaren aan uitbreiding en versterking van het net, maar de vraag groeit sneller. Daardoor ontstaat schaarste.
Wat verandert er per 1 juli 2026?
Vanaf 1 juli 2026 komen alle nieuwe aanvragen voor een (zwaardere) elektriciteitsaansluiting op een wachtlijst.
Dit geldt voor iedereen:
- Inwoners (bijv. Warmtepomp of laadpaal)
- Ondernemers
- Nieuwe woningen
- Nieuwe scholen
Waarom is 1 juli 2026 belangrijk?
Vanaf die datum gelden nieuwe landelijke regels voor de verdeling van ruimte op het elektriciteitsnet.
Dit betekent:
- Nieuwe aanvragen komen op een wachtlijst.
- De volgorde van aanvragen wordt belangrijk.
- Niet alles kan tegelijk worden aangesloten.
Waarom kom ik op een wachtlijst?
Omdat er op dat moment geen ruimte is op het elektriciteitsnet. Een nieuwe aanvraag wordt pas opgepakt als er weer capaciteit beschikbaar is.
Hoe wordt bepaald wie voorrang krijgt?
Enexis verdeelt de capaciteit op basis van landelijke regels van de ACM.
Drie groepen krijgen voorrang:
- Projecten die ruimte maken op het net (zoals energieopslag in buurtbatterijen)
- Essentiële voorzieningen (zoals zorg, hulpdiensten en waterbeheer)
- Basisvoorzieningen (zoals woningbouw, onderwijs en warmtevoorziening)
Andere aanvragen komen daarna aan de beurt.
Krijgt mijn aanvraag automatisch voorrang?
Nee. Ook als iets belangrijk is, betekent dat niet dat het direct kan. Er is simpelweg niet genoeg ruimte voor iedereen tegelijk.
Wat doet gemeente Zwolle?
De gemeente brengt vóór 1 juli in beeld welke projecten belangrijk zijn voor de stad, zoals woningbouw en warmteprojecten.
Deze projecten dragen we voor bij netbeheerder, zodat ze mogelijk voorrang krijgen op de wachtlijst.
Wie beslist uiteindelijk?
De netbeheerder beslist en verdeelt de beschikbare ruimte op basis van landelijke regels over de aanvragen op de wachtlijst.
De gemeente kan projecten voordragen voor een hogere prioriteit, maar beslist niet zelf.
Waarom maakt Zwolle deze keuzes?
Omdat er te weinig ruimte is op het elektriciteitsnet.
Door keuzes te maken proberen we:
- Woningbouw door te laten gaan
- Belangrijke voorzieningen mogelijk te maken
- De stad in beweging te houden
Wat betekent dit voor woningbouw?
Woningbouw kan voorrang krijgen. We kijken daarbij wel hoe zeker de plannen zijn en hoe snel er gebouwd kan worden.
Toch kan er vertraging ontstaan als er onvoldoende capaciteit is. Projecten kunnen daardoor mogelijk later starten.
Wat betekent dit voor ondernemers?
Voor ondernemers kan dit betekenen dat:
- Uitbreiding niet direct mogelijk is
- Verduurzaming langer duurt
- Je op een wachtlijst komt
We denken waar mogelijk mee over oplossingen die de druk op het net kunnen ontlasten, bijvoorbeeld opslag van energie of netbewust bouwen van woningen.
Wat betekent dit voor mij als inwoner?
Wil je je aansluiting verzwaren, bijvoorbeeld om elektrisch te gaan koken of voor een laadpaal?
Dan geldt:
- Vraag hiervoor capaciteit aan bij Enexis.
- Je aanvraag komt waarschijnlijk op een wachtlijst.
- Het kan langer duren voordat je aan de beurt bent.
Heb je geen zwaardere aansluiting nodig? Dan verandert er niets.
Wat kan ik zelf doen?
Je kunt helpen om de druk op het net te verlagen door:
- Stroom te gebruiken buiten piekmomenten
- Apparaten slim te gebruiken
- Samen te werken (bijv. delen en opslaan van energie)
Wat mogelijk is, verschilt per situatie.
Wanneer is dit probleem opgelost?
Het elektriciteitsnet wordt buurt voor buurt uitgebreid. Maar dat kost tijd.
De komende jaren blijft schaarste waarschijnlijk dus een rol spelen.
Kan ik nog wel een aanvraag doen?
Ja, aanvragen blijven mogelijk. Wel is de kans groot dat je op een wachtlijst komt.
Waar kan ik terecht met vragen?
Is jouw vraag niet beantwoord kijk dan op Service en contact | Enexis Netbeheer (externe link)