Voorkeursrecht

Hieronder staat een korte samenvatting over het voorkeursrecht. Bij de veelgestelde vragen vindt u meer informatie over het voorkeursrecht en over het verkoopproces.

Veelgestelde vragen Voorkeursrecht

Heeft u vragen? Mogelijk staat het antwoord al bij de veelgestelde vragen.

Bekijk veelgestelde vragen

Samenvatting voorkeursrecht

Wat is het voorkeursrecht?

  • Als u uw huis, bedrijfspand of grond wilt verkopen, moet u het eerst aan de gemeente aanbieden. De gemeente mag als eerste kopen.
  • U bent niet verplicht te verkopen. U blijft eigenaar.

Waarom doet de gemeente dit?

  • Om grip te houden op toekomstige plannen, zoals nieuwe woonwijken.
  • Zo voorkomt de gemeente dat grondprijzen te hoog worden. Te hoge grondprijzen kunnen toekomstige plannen onmogelijk maken.

Hoe lang geldt het?

  • Het geldt in eerste instantie 3 jaar. Het kan langer duren. Daarvoor moet de gemeente een omgevingsvisie of een programma vaststellen, en daarna een omgevingsplan.

Wat betekent dit voor u?

  • U kunt uw huis gewoon blijven gebruiken en verbouwen (vergunning kan nodig zijn).
  • Ook bij erfpacht, opstalrecht of vruchtgebruik geldt de aanbiedingsplicht.

Prijs en verkoop

  • De gemeente doet een marktconform bod. Een onafhankelijke taxateur bepaalt de waarde.
  • U mag in sommige gevallen verkopen aan familie (partner, kinderen, ouders).
  • Bij scheiding of overlijden gelden uitzonderingen (echtgenoot/partner, erfgenamen).
  • Soms mag u ook verkopen zonder aanbieding, bijvoorbeeld aan een andere overheid of bij een oude overeenkomst.
  • Vraag altijd na of een uitzondering van toepassing is. Bijvoorbeeld bij uw notaris.

Ontheffing

  • U kunt in sommige gevallen ontheffing aanvragen als u goede redenen heeft. De gemeente beslist hierover.

Hoe verkoopt u aan de gemeente?

  • Stuur een aangetekende brief naar de gemeente.
  • De aangetekende brief stuurt u naar:
    Gemeente Zwolle
    Afdeling Vastgoed
    Postbus 10007
    8000 GA Zwolle
  • De gemeente reageert binnen 6 weken of ze wil onderhandelen.

Als de gemeente niet op tijd reageert, is het gevolg meestal dat u 3 jaar aan iemand anders mag verkopen. Na die 3 jaar moet u bij voorgenomen verkoop weer eerst een aanbod aan de gemeente doen. Dit is zo, als de basis van het voorkeursrecht is:

  • een voorkeursrechtbeschikking (bijvoorbeeld bij de gebieden ten zuiden van Zwolle Zuid, Vechtpoort 1 en nabij Dobbe 21 en 56);
  • een omgevingsvisie of omgevingsprogramma.

Dit is anders, als (over een aantal jaren) een omgevingsplan de basis van het voorkeursrecht is. Dat geldt dan voor 5 jaar. Het kan 1 keer worden verlengd met nog eens 5 jaar. Het kan gebeuren dat u tijdens die tweede 5 jaar een aanbod doet. Als de gemeente dan niet wil kopen, vervalt het voorkeursrecht en kunt u vrij verkopen aan iemand anders. Dat kan ook als de gemeente niet, of te laat, reageert op uw aanbod in die tweede 5 jaar.

Onderhandelingen en verkoopproces

  • Duur verschilt per geval.
  • Als u het niet eens wordt over de prijs, kunt u naar de rechter. Die stelt een eerlijke prijs vast.
  • De kosten van de procedure betaalt meestal de gemeente.
  • In het schema Proces verwervingen bij voorkeursrecht staan de hoofdlijnen van het verkoopproces.

Voorkeursrecht (nabij) Dobbe 21 en 56, Zwolle

Het college van burgemeester en wethouders van de gemeente Zwolle hebben op 26 augustus 2025 besloten om, op grond van het bepaalde in artikel 9.1, lid 2 van de Omgevingswet, op de onroerende zaken gelegen op de locatie (nabij) Dobbe 21 en 56 te Zwolle een (voorlopig) voorkeursrecht te vestigen voor een periode van 3 maanden.

De gemeenteraad heeft vervolgens op 24 november 2025 besloten om dit voorkeursrecht in stand te houden door, op grond van het bepaalde in artikel 9.1, lid 1 sub c van de Omgevingswet, een voorkeursrecht voor maximaal 3 jaar te vestigen op dezelfde locatie (nabij) Dobbe 21 en 56 te Zwolle.

De op het raadsbesluit betrekking hebbende stukken treft u hieronder aan:

  • De voorkeursrechtbeschikking.
  • De grondtekening.
  • De lijst van onroerende zaken die zijn belast met het voorkeursrecht.
  • De toelichting met de achtergronden en onderbouwing van het besluit. 

De kennisgeving staat op Officielebekendmakingen.nl.

Voorkeursrecht Vechtpoort 1 en (ten zuiden van) Zwolle Zuid

Ruimtelijk toekomstperspectief

Zwolle streeft naar een (t)huis voor elke Zwollenaar, ook voor inwoners die in de toekomst een huis nodig hebben. In het Ruimtelijk Toekomstperspectief geeft de gemeente aan in welke gebieden onderzocht gaat worden of daar woningen kunnen worden gebouwd, met een fijne leefomgeving daarbij. Het voorkeursrecht draagt eraan bij dat de visie in het  Ruimtelijk Toekomstperspectief op termijn ook echt concreet kan worden.

Voorlopige voorkeursrechten

Op 8 april 2025 heeft het college voorlopige voorkeursrechten ingesteld ten zuiden van Zwolle Zuid en Vechtpoort 1, voor een periode van 3 maanden. De gemeenteraad heeft op 7 juli 2025 voorkeursrechten ingesteld op dezelfde gebieden, voor een periode van maximaal 3 jaar. Een groot deel van deze gebieden bestaat nu uit weilanden.

Grondeigenaren van een perceel en mensen met een beperkt recht op een perceel binnen één van deze gebieden hebben in april een brief ontvangen van de gemeente. In juli ontvangen zij ook weer een brief van de gemeente.

U ziet op de tekeningen (A0-versie) hieronder op welke percelen de voorkeursrechten gevestigd zijn. De overzichtskaarten (A4-versie) laten zien wat de contour is van gebieden waar het om gaat. 

Publicaties

De gemeenteraad heeft besloten om met een voorkeursrechtbeschikking voor maximaal 3 jaar  een voorkeursrecht te vestigen op het gebied Vechtpoort 1 en het gebied ten zuiden van Zwolle Zuid. Dit voorkeursrecht is geldig tot uiterlijk 9 juli 2028. Hier vindt u de kennisgevingen:

Vechtpoort1
https://www.officielebekendmakingen.nl/gmb-2025-301507.html

Zwolle Zuid-zuid
https://www.officielebekendmakingen.nl/gmb-2025-301497.html